Trouwen: bezint eer ge begint

Bij het aangaan van een huwelijk staan mensen veelal niet stil bij de financiële gevolgen die er zouden kunnen ontstaan bij het mislukken ervan. In sommige gevallen is het niettemin aangewezen om nog vóór men in het huwelijksbootje stapt duidelijke afspraken in een huwelijkscontract op te nemen.

1.

Indien er geen huwelijkscontract wordt afgesloten tussen de aanstaande echtgenoten, wordt in principe alles wat er tijdens het huwelijk verworven wordt geacht gemeenschappelijk te zijn. Ook al behouden de echtgenoten een aparte bankrekening, ieder op zijn of haar naam, de gelden die hier op terecht komen tijdens het huwelijk komen aan ieder van hen beiden voor de helft toe.

Sommige zaken blijven eigen, onder andere de goederen die men reeds voor het huwelijk in zijn bezit had , wat tijdens het huwelijk werd verworven met eigen gelden of wat men tijdens het huwelijk verkrijgt uit erfenis of schenking.

Stel dat een persoon vóór het huwelijk een eigen woning gekocht heeft, al dan niet gefinancierd met een lening op zijn/haar naam. Wanneer deze persoon later iemand ontmoet, die bij hem/haar intrekt en met wie hij/zij nadien in het huwelijk treedt, wordt er vaak verder niets concreets op papier gezet. Men blijft samen in de woning wonen; betaalt samen verder de lening af; gaat mogelijk samen een bijkomende lening aan voor de financiering van renovatiewerken.

Wanneer het huwelijk spaak loopt, rijzen er discussies over de begroting van de vergoeding waar de ene (ondertussen ex-)echtgenoot ten aanzien van de andere recht op heeft.

De wetgever heeft in een bijzonder mechanisme voorzien voor de begroting van de vergoeding die dan kan gevorderd worden.

2.

Het principe is eenvoudig: ieder (ex-)echtgenoot is vergoeding verschuldigd aan het gemeenschappelijke vermogen, opgebouwd tijdens het huwelijk, ten belope van de bedragen die de echtgenoot uit dat vermogen heeft opgenomen om een eigen schuld te voldoen en in het algemeen, telkens als de echtgenoot persoonlijk voordeel heeft gehaald uit het gemeenschappelijk vermogen.

Anderzijds is het gemeenschappelijk vermogen een vergoeding verschuldigd aan de echtgenoot ten belope van eigen gelden van een echtgenoot die in het gemeenschappelijk vermogen zijn gevallen en in het algemeen, telkens als het gemeenschappelijk vermogen voordeel heeft getrokken uit de eigen goederen van een van de (ex-)echtgenoten.

Wanneer er tijdens het huwelijk verschuivingen geweest zijn tussen het gemeenschappelijk vermogen aan de ene kant en het eigen vermogen van één van de echtgenoten aan de andere kant, moeten deze verschuivingen bij de ontbinding van het huwelijk worden rechtgezet door toekenning van een vergoeding. Deze vergoeding mag nooit kleiner zijn dan de verarming van het vermogen dat uiteindelijk aanspraak maakt op een rechtzetting van de vermogensverschuiving.

3.

Voor het hierboven aangehaalde voorbeeld bevat artikel 1435 van het Burgerlijk Wetboek echter een heel bijzondere regeling, die als volgt luidt:

Hebben de in het vergoedingsplichtige vermogen gevallen bedragen en gelden echter gediend tot het verkrijgen, instandhouden of verbeteren van een goed, dan zal de vergoeding gelijk zijn aan de waarde of de waardevermeerdering van dat goed, hetzij bij de ontbinding van het stelsel indien het zich op dat tijdstip bevindt in het vergoedingsplichtige vermogen, hetzij op de dag van de vervreemding indien het voordien vervreemd is; is het vervreemde goed vervangen door een ander goed, dan wordt de vergoeding geschat op de grondslag van dat nieuwe goed.”

Op basis van voormeld artikel zal er in geval van een echtscheiding van de echtgenoten die samen in de eigen woning van één van hen geïnvesteerd hebben, niet enkel een nominale terugbetaling dienen te gebeuren aan “de huwelijksgemeenschap” van de gelden die ten behoeve van die woning gebruikt werden. Bij de berekening van de door de eigenaar van de betreffende woning aan “de huwelijksgemeenschap” terug te betalen vergoeding, zal rekening worden gehouden met de meerwaarde die de woning gekend heeft ingevolge de investeringen. Voorwaarde is uiteraard wel dat de investering gediend heeft voor het verkrijgen, in stand houden, dan wel verbeteren van die woning.

Een cijfervoorbeeld maakt duidelijk dat voormelde regel soms ongewild belangrijke financiële gevolgen kan hebben voor de eigenaar van de betreffende woning:

Meneer X erft een oude, bescheiden woning met een waarde van 100.000 EUR.
Meneer X loopt mevrouw Y tegen het lijf. Al snel gaan ze met elkaar samenwonen in de woning van meneer X.
X en Y zijn erg zeker van hun relatie en besluiten deze al na enkele maanden te bezegelen met een huwelijk. Een huwelijkscontract wordt niet noodzakelijk geacht. Men neemt genoegen met het wettelijk stelsel, het stelsel van gemeenschap van aanwinsten.
Omdat er ook aan gezinsuitbreiding gedacht wordt, lijkt het X en Y aangewezen om de woning te verbouwen. Hiervoor dient echter een lening aangegaan te worden. X en Y lenen een bedrag van 50.000 EUR.
De woning wordt verbouwd, de lening wordt afbetaald, maar uiteindelijk loopt het toch mis tussen X en Y en wordt de echtscheiding uitgesproken.
X blijft zijn eigen woning behouden, die ondertussen omwille van de verbouwingen een waarde van 250.000 EUR gekregen heeft. Y wenst uiteraard een vergoeding voor de investeringen die zij tijdens het huwelijk gedaan heeft in de woning van X.
Y zal van X een vergoeding kunnen vorderen. Deze vergoeding zal niet alleen samengesteld zijn uit de helft van de lening die zij mee afbetaalde (of een bedrag van 25.000 EUR). Haar investeringen zullen geherwaardeerd worden in functie van de meerwaarde die de woning van X ingevolge de mede door Y gefinancierde verbouwingen gekregen heeft (van 100.000 EUR naar 250.000 EUR of x 2,5). Y zal uiteindelijk aanspraak maken op een vergoeding van 62.500 EUR (of 25.000 EUR x 2,5).

4.

Bij het aangaan van een huwelijk is het belangrijk om even stil te staan bij de mogelijke financiële gevolgen van bepaalde keuzes die men vóór of tijdens het huwelijk maakt: Wordt er al dan niet een huwelijkscontract opgesteld en voor welk stelsel kiest men desgevallend het best? Hoe kunnen de gevolgen van bepaalde keuzes het best opgevangen worden?

Zo u dit wenst, staan GEVACO Advocaten te uwer beschikking.

Marc Geyskens