Sociale verkiezingen 2016

2016 belooft opnieuw een boeiend jaar te worden voor veel werkgevers. Tussen 9 en 22 mei 2016 vinden immers de sociale verkiezingen plaats waarbij de werknemers hun vertegenwoordigers kunnen kiezen voor het comité voor preventie en bescherming op het werk (CBPW) en voor de ondernemingsraad (OR). De verkiezingsprocedure zelf start in december 2015.  Het is met andere woorden de hoogste tijd om een concreet plan van aanpak te bepalen.

Wij zetten voor u graag nog eens de belangrijkste principes en enkele nieuwigheden op een rijtje.

Wie moet sociale verkiezingen organiseren?

Een onderneming die gewoonlijk gemiddeld 50 werknemers tewerkstelt is verplicht om sociale verkiezingen te organiseren voor het CBPW. Indien een onderneming gewoonlijk gemiddeld minstens 100 werknemers tewerkstelt, moeten er zowel verkiezingen voor het CBPW als voor de OR georganiseerd worden.

Wat is een onderneming?

De onderneming is niet hetzelfde als de juridische entiteit (bvba, cvba, NV,…). Voor wat betreft de sociale verkiezingen wordt de onderneming gedefinieerd als de ‘technische bedrijfseenheid’. Dit wordt bepaald aan de hand van economische criteria (dezelfde directie, economische activiteit, enz.) en sociale criteria (hetzelfde personeelsbeleid, arbeidsvoorwaarden, arbeidsreglement, enz.). De sociale criteria zijn het belangrijkst.

Eén juridische entiteit kan bijgevolg bestaan uit verschillende technische bedrijfseenheden indien deze economisch en sociaal autonoom zijn. Het omgekeerde is ook mogelijk: verschillende juridische entiteiten die economisch en sociaal met elkaar verbonden zijn, vormen één enkele technische bedrijfseenheid/onderneming.

 De werkgever moet beslissen voor welke technische bedrijfseenheid een CPBW en/of een OR zal opgericht worden. De werknemers en de vakorganisaties kunnen deze beslissing echter betwisten.

Hoe moet ik het aantal werknemers tellen?

Om voor de sociale verkiezingen van 2016 na te gaan hoeveel werknemers een onderneming gewoonlijk tewerkstelt, moet men het  aantal werknemers dat gemiddeld door de onderneming gewoonlijk werd tewerkgesteld tijdens het kalenderjaar 2015 in rekening nemen. Langdurige zieke werknemers moeten ook worden meegeteld. Zelfstandige medewerkers en bruggepensioneerden/werknemers met SWT tellen niet mee.

Voor uitzendkrachten gelden er speciale regels. Enkel de in het vierde kwartaal van 2015 door de onderneming tewerkgestelde uitzendkrachten moeten worden opgenomen in de berekening. Uitzendkrachten die een vaste werknemer vervangen tellen niet mee. Het aantal uitzendkrachten tijdens de eerste drie kwartalen is bijgevolg niet relevant voor het al dan niet verplicht moeten oprichten van een CPBW of een OR.

Kan u een akkoord sluiten met de vakorganisaties? Wat als u geen sociale verkiezingen organiseert?

Akkoorden met de vakorganisaties in verband met de sociale verkiezingen zijn niet geldig. Als de wettelijke voorwaarden voldaan zijn, moet een onderneming de procedure voor de sociale verkiezingen opstarten.

Er zijn administratieve sancties of strafsancties voorzien voor werkgevers en hun lasthebbers of aangestelden die deze verplichting niet naleven. Bovendien kan u steeds verplicht worden om alsnog sociale verkiezingen te organiseren.

Wie kan zich kandidaat stellen?

Iedere werknemer die voldoet aan de verkiezingsvoorwaarden op het moment van de verkiezingen kan zich kandidaat stellen. De werkgever kan alleen maar kandidaten “wraken” wanneer hij/zij niet voldoen aan de verkiezingsvoorwaarden, bij rechtsmisbruik of wanneer er onregelmatigheden zijn bij het indienen van de kieslijst.

Het leidinggevend personeel en de preventieadviseur kunnen zich niet kandidaat stellen.  Een opvallende wijziging ten opzichte van de vorige sociale verkiezingen in 2012 betreft de positie van de vertrouwenspersoon. Hij/zij mag zich ook niet kandidaat stellen voor de sociale verkiezingen, tenzij hij verzaakt aan zijn opdracht als vertrouwenspersoon. De vertrouwenspersoon  mag immers geen deel uitmaken van de werknemersafvaardiging in de OR of het CPBW en evenmin deel uitmaken van de werkgeversafvaardiging.

Een (geldige) kandidaatstelling brengt een belangrijke en langdurige ontslagbescherming met zich mee. Deze bescherming geldt tot de volgende verkiezingen (2020) of (in geval van niet-verkozen kandidaten die voordien evenmin verkozen zijn) tot 2 jaar na aanplakking van de uitslag van de verkiezingen van 2016.

Is de procedure gewijzigd ten opzichte van 2012?  

De procedure voor de sociale verkiezingen van 2016 is eigenlijk niet veranderd. De FOD WASO stelt wel nieuwe modelformulieren ter beschikking voor de ondernemingen. Het gebruik hiervan is verplicht. De informatiestroom werd ook wat vereenvoudigd en geautomatiseerd.

Bert Croimans