Automatische gegevensuitwisseling op internationale schaal. Gedaan met verstoppertje te spelen!

In een niet zo ver verleden reikten de tentakels van de nationale fiscale administraties niet veel verder dan de landsgrenzen. Internationale en ook Europese fiscale samenwerking hinkten achterop in het verhaal van intergouvernementele coöperatie en supranationale structuren.

Gedreven door een verhoogde strijd tegen belastingontduiking en -ontwijking is er recentelijk sprake van een fikse inhaalbeweging. De drang naar meer en efficiëntere uitwisseling van gegevens tussen de nationale staten springt hierbij in het oog.

Deze bijdrage biedt de lezer een overzicht van enkele recente evoluties op het vlak van internationale gegevensuitwisseling.

De rode draad hierbij is de opmars van automatische gegevensuitwisseling. Daar waar in het verleden de uitwisseling van informatie op spontane wijze, op verzoek of helemaal niet plaatsvond, worden heden structuren uitgedacht en geïmplementeerd om gegevens automatisch, en dus verplicht, uit te wisselen.

Geen louter Europees verhaal

De globale steun voor de initiatieven om gegevens op periodieke en gestructureerde wijze uit te wisselen, is opmerkelijk. Traditionele vluchtoorden, zoals o.m. Zwitserland, komen hierdoor steeds meer onder druk te staan.

FATCA

Op 18 maart 2010 werd in de Verenigde Staten de Foreign Account Tax Compliance Act ( FATCA) aangenomen. Deze nationale wet verplichtte buitenlandse financiële instellingen om ten laatste tegen 1 juli 2014 FATCA-compliant te zijn. Dit houdt concreet in dat buitenlandse financiële instellingen op jaarlijkse basis gegevens van Amerikaanse klanten dienen te rapporteren. Niet-naleving van deze rapporteringsverplichting heeft tot gevolg dat een bronheffing van 30% toegepast zal worden op de betalingen van Amerikaanse oorsprong aan de betrokken financiële instelling.

In navolging van deze wet sloot België op 23 april 2014 een bilaterale overeenkomst met de Verenigde Staten. Belgische financiële instellingen dienen o.m. de inkomsten en rekeninggegevens (incl. rekeningtegoeden) in verband met de door Amerikaanse belastingplichtigen aangehouden rekeningen te rapporteren aan de Belgische Administratie, die op haar beurt jaarlijks de informatie doorspeelt aan de Amerikaanse fiscus (Internal Revenu Service).

De eerste rapporteringsronde is gepland voor september 2015 en heeft betrekking op 2014.

OESO

Één van de drijvende krachten in de strijd tegen belastingontwijking en –ontduiking is de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO).

Zo werd in de schoot van de OESO onder meer een 15-puntenprogramma, gekend onder de naam Base Erosion and Profit Shifting (BEPS), opgesteld.  Één van de actiepunten beoogt de implementatie van een systematische en periodieke uitwisseling van ‘bulk’ informatie (automatische uitwisseling van gegevens).

In die zin legden 47 staten (o.m. België, Zwitserland en Singapore) op 6 mei 2014 een gemeenschappelijke verklaring af om structuren van automatische gegevensuitwisseling in een nabije toekomst te implementeren. Belangrijk is dat ook hier, net als in het kader van de FATCA,  een standaard op het vlak van automatische gegevensuitwisseling naar voren wordt geschoven (Common Reporting Standard).

De Europese Unie in de achtervolging

 Aanvankelijk nam de Europese Unie het voortouw in het streven naar een uitgebreidere en efficiëntere uitwisseling van gegevens. De Spaarrichtlijn (Richtlijn 2003/48/EU – omgezet in Belgisch recht in artikel 338bis WIB92) alsook de Europese Bijstandrichtlijn  (Richtlijn 2011/16/EU – omgezet in Belgisch recht in artikel 338 WIB92) voorzien reeds in een vorm van automatische uitwisseling van gegevens.

Daarenboven gaf ook Luxemburg toe aan de verzuchtingen naar een grotere transparantie.

Niettemin werd deze Europese regelgeving  in tussentijd voorbijgesneld door bovenvermelde internationale initiatieven. Tegen deze achtergrond werd recent flink gesleuteld aan de Europese Bijstandrichtlijn (Richtlijn 2014/107/EU) en in mindere mate aan de Spaarrichtlijn (Richtlijn 2014/48/EU), waardoor in de nabije toekomst ook in Europa een substantiële toename van automatische gegevensuitwisseling verwacht kan worden.

De inkomsten en het vermogen van de belastingplichtige zullen in de toekomst dan ook transparanter en uitgebreider in kaart gebracht kunnen worden door de nationale autoriteiten. Zo worden heden onder meer rentebetalingen verricht aan natuurlijke personen, inkomen uit dienstbetrekkingen, tantièmes, inkomsten uit levensverzekeringen, pensioenen, onroerende inkomsten, dividenden en overige inkomsten van activa op een bewaarrekening geviseerd.

Daarnaast zullen ook identificatiegegevens van rekeninghouders bij financiële instellingen alsook rekeningsaldo’s uitgewisseld worden.

De financiële instellingen krijgen in dit verhaal een centrale rol toebedeeld. Zij zijn immers verplicht om de informatie over te dragen aan de nationale administratie waarna de informatie naar de andere lidstaten wordt verspreid.

De richtlijn spreekt hier over ‘rapporterende financiële instellingen’, waaronder bewaarinstellingen, instellingen die deposito’s ontvangen, beleggingsentiteiten en verzekeringsondernemingen begrepen zijn. Overheidsinstellingen, centrale banken, pensioenfondsen en collectieve beleggingsinstellingen zijn uitgesloten van de rapporteringsverplichting.

Deze nieuwe Europese regelgeving dient per 31 december 2015 omgezet te zijn naar Belgisch recht en zal voor het eerst toepassing vinden op de inkomsten en rekeningsaldo’s vanaf 1 januari 2016.

Neil Simons