1 Jaar familierechtbank

Ongeveer één jaar geleden, op 1 september 2014, werd de Familierechtbank in het gerechtelijk landschap geïntroduceerd.

Zij zou voortaan als enige rechtbank bevoegd zijn om kennis te nemen van alle geschillen die rechtstreeks verband houden met de familie.

Het zou niet langer noodzakelijk zijn om familiale geschillen aanhangig te maken bij verschillende rechtscolleges naargelang de aangelegenheid (huwelijk, echtscheiding, uitoefening van het ouderlijk gezag, enz.), de aard van de vordering (voorlopige maatregelen of vorderingen ten gronde) of het tijdstip waarop het conflict of de vordering zich voordoet (procedure tijdens een huwelijk, buiten een huwelijk, tijdens een wettelijke samenwoning, enz.), wat in het verleden vaak aanleiding gaf tot verwarring.

De belangrijkste voordelen van de oprichting van de Familierechtbank die geponeerd werden, waren de volgende:

  • De inrichting van de familierechtbank zou leiden tot een efficiëntere verdeling van de werklast en doorlooptijd van een procedure doordat zij binnen 1 rechtbank zou worden afgehandeld.
  • Eenmaal een dossier aanhangig wordt gemaakt, wordt hier een familiedossier van gemaakt dat permanent open blijft op de rechtbank.
  • Vanuit het idee van “1 familie – 1 dossier” zou het dossier altijd op 1 plaats blijven in plaats van territoriaal te moeten verhuizen naar een rechtbank binnen andere gerechtelijke arrondissementen door de vroegere bevoegdheidsregels.
  • Het bevoegdheidspakket van de rechtbank zou groter worden, maar tegelijkertijd ook coherenter.
  • De aanwezigheid van het Openbaar Ministerie op de rechtbank zou met zich meebrengen dat er uitgebreidere onderzoeksmaatregelen mogelijk zouden zijn.
  • De inrichting van de Familierechtbank zou automatisch leiden tot specialisering van de betrokken magistraten.
  • De bemiddeling zou als alternatieve vorm van geschillenbeslechting sterk aangemoedigd worden, ook vanuit de rechtbank.

Het kan niet ontkend worden dat het voor alle rechtszoekenden voortaan eenvoudiger is te achterhalen bij welke rechtbank er moet aangeklopt worden om een geschil betreffende de familie opgelost te zien.

Eens een procedure is aangevat voor de Familierechtbank, is het toch niet zo eenvoudig om op korte termijn ook een daadwerkelijke beslissing van die rechtbank te bekomen. De dossiers worden van de ene gespecialiseerde kamer binnen de rechtbank naar de andere verwezen, met bijkomende vertraging in de afhandeling van het geschil. Door de toename van de bevoegdheden en het stijgende aantal zaken, groeit logischerwijze ook een achterstand in de behandeling van de dossiers.

Voor het arrondissement Limburg komt er naast de toegenomen werklast ook nog eens bij dat de Familierechtbank te kampen heeft met een ernstig gebrek aan zowel griffiepersoneel (omwille van het ontbreken van financieringsmiddelen) als aan beschikbare magistraten.

Wanneer zaken worden uitgesteld naar een latere datum, is dat vaak verschillende maanden later.

Wij trachten dan ook steeds in de eerste plaats samen met de betrokken partijen te zoeken naar oplossingen, desgevallend via bemiddeling. Indien een geschil uiteindelijk niet in der minne geregeld kan worden en het dossier alsnog voor de Familierechtbank aanhangig moet gemaakt worden, zorgen wij er dan ook voor dat dit zo volledig mogelijk is zodanig dat het toch op korte termijn afgehandeld zou kunnen worden. Dit vraagt uiteraard de nodige inspanningen van alle betrokken partijen en kan nog steeds niet de garantie bieden voor de oplossing van een familiaal geschil op korte termijn.

Het doel van de wetgever bij de invoering van de Familierechtbank was erg nobel, doch evaluatie leert aan de praktische uitwerking nog hard te werken valt wat slechts mogelijk is indien, aast de inspanningen van de betrokken actoren, de nodige financiering wordt verstrekt.

Caroline Boven