Grondwettelijk Hof buist bestuurlijke lus

De vernietiging van een deel van het decreet betreffende het Grond- en Pandenbeleid ligt nog vers in het geheugen. In een belangwekkend arrest van 7 november 2013 werd de rechtsfiguur van de 'sociale last' door het Grondwettelijk Hof naar de prullenmand verwezen, en ook aan het beleid 'wonen in eigen streek' werd een duidelijke halt toegeroepen. Op 8 mei 2014 sprak het Grondwettelijk Hof zich opnieuw uit over een belangrijke innovatie van de Vlaamse decreetgever. Ditmaal werd de 'bestuurlijke lus' geviseerd. Zoals de titel doet vermoeden, trok de Vlaamse regering andermaal aan het kortste eind en werden de klagers in het gelijk gesteld.

Bestuurlijke lus

Kort samengevat werd de bestuurlijke lus ingevoerd als reactie op het vastlopen van grote bouwprojecten door procedurefouten, en bood zij de mogelijkheid om nog tijdens een procedure voor de Raad voor Vergunningsbetwistingen een onregelmatigheid in een aangevochten stedenbouwkundige vergunning te laten herstellen, zonder dat de stedenbouwkundige vergunning onmiddellijk moest worden vernietigd. Hierdoor kan een onregelmatigheid worden weggewerkt zodat de bestreden beslissing niet langer onregelmatig is, en kan de beslissing gehandhaafd blijven. De voordelen van die aanpak zijn duidelijk: een cascade aan (onnodige) procedures wordt vermeden, en de aanvrager bekomt meer en sneller rechtszekerheid over zijn stedenbouwkundige vergunning.

Vernietigingsarrest

Terug naar het arrest van 8 mei 2014. Het Grondwettelijk Hof merkt op dat de bekommernis om te komen tot een effectieve en definitieve geschillenbeslechting bijval verdient, maar weerhoudt toch de schending van een heel aantal rechtsnormen. Zo is de bestuurlijke lus volgens het Hof strijdig met het beginsel van de onpartijdigheid en onafhankelijkheid van de rechter, het recht op toegang tot de rechter, de rechten van verdediging, het recht op tegenspraak en de formele motiveringswet, met gevolg dat zij met onmiddellijke ingang werd vernietigd. Wij besparen u de juridische motieven van het vernietigingsarrest, maar dat de 'juridische lus' zwaar onder vuur is komen te liggen, kan moeilijk worden ontkend.

Tweede zit

In een reactie op het vernietigingsarrest liet Vlaams minister Philippe Muyters weten dat hij aanpassingen wil aanbrengen om het oorspronkelijk doel van de bestuurlijke lus overeind te houden. Het ziet er dus naar uit dat de Vlaamse regering werk maakt van een (herstel)decreet dat tegemoet moet komen aan de wettigheidskritieken van het Grondwettelijk Hof. Op het eerste gezicht vormt het regulariseren van de lus geen eenvoudige klus. De Vlaamse regering zal het arrest dan ook goed moeten bestuderen als zij haar herexamen met succes wil afronden.

Tot slot kan in dit verband nog worden opgemerkt dat de figuur van de bestuurlijke lus recent ook werd ingevoerd in de procedure bij de Raad van State. Het valt te verwachten dat het Grondwettelijk Hof weldra haar licht eveneens moet laten schijnen over die lus. Aan de wetgever om ervoor te zorgen dat de administratieve rechtscolleges niet verstrikt geraken in onwettige lussen!
De lussen zijn echte gordiaanse knopen.