Op weg naar een diploma: studeren of procederen?

Studenten die bij het uitreiken van de diploma's niet geslaagd zijn, hoeven niet bij de pakken te blijven zitten. Wie niet akkoord gaat met zijn examenresultaten kan in eerste instantie bij de onderwijsinstelling zelf een intern beroep indienen. Vervolgens kan de student de Raad voor Betwistingen inzake Studievoortgangsbeslissingen vatten. De Vlaamse overheid heeft met deze procedures een zekere rechtsbescherming willen bieden aan studenten. Deze procedures zijn niet steeds goed gekend en daardoor wordt de student vaak in snelheid gepakt.

Interne beroepsprocedure

Wanneer de student van oordeel is dat een ongunstige studievoortgangsbeslissing is aangetast door een schending van het recht, heeft hij eerst toegang tot een interne beroepsprocedure bij de onderwijsinstelling zelf. De na te leven vormvereisten zijn terug te vinden in de onderwijs- en examenregeling (afgekort tot OER), die schoolbesturen via hun website ter beschikking stellen. Het OER zal aangeven bij wie, op welk adres en hoe de student of zijn raadsman het beroep op geldige wijze kan instellen.

Belangrijk om te weten is dat de student zéér snel dient te handelen, namelijk binnen een vervaltermijn van vijf kalenderdagen die ingaat op de dag van de proclamatie in het geval van een examenbeslissing, ofwel de dag van kennisgeving voor overige studievoortgangsbeslissingen. Wie niet akkoord gaat met een studievoortgangsbeslissing neemt best zo snel mogelijk het OER bij de hand om niet voor verrassingen te komen staan, want ook na de examenperiode kunnen deadlines faliekant aflopen.

De onderwijsinstelling zelf dient in principe binnen de vijftien kalenderdagen een beslissing te nemen of minstens binnen deze termijn de datum aangeven wanneer zij dit wel zullen doen. Evenwel verliezen zij bij het verstrijken van deze termijn hun bevoegdheid niet om alsnog een beslissing te nemen. Voor de hogeschool of universiteit zijn de gevolgen dus minder nefast dan voor de student bij het niet naleven van de termijnen.

Na een gunstige beslissing kan de student van zijn welverdiende vakantie genieten. In het tegenovergestelde geval staat een beroepsmogelijkheid bij de Raad voor Betwistingen inzake Studievoortgangsbeslissingen open.

De Raad voor Betwistingen inzake Studievoortgangsbeslissingen

Sinds het academiejaar 2005-2006 is de Raad voor Betwistingen inzake Studievoortgangsbeslissingen operationeel. Zij is bevoegd voor studievoortgangsbeslissingen van de Vlaamse universiteiten en hogescholen. Ook al gaat dit administratief rechtscollege al enkele jaren mee, lijkt ze bij het grote publiek nog steeds een onbekende te zijn. In het werkjaar 2012 heeft de Raad 201 dossiers behandeld. Daarvan heeft zij in 31,34% van de gevallen het beroep van de student gegrond verklaard en bijgevolg de betrokken onderwijsinstelling teruggefloten. Na een tegenvallende proclamatie zijn er dus nog steeds slaagkansen!

Vooreerst dient de student wel een aantal pleegvormen na te leven om het beroep op geldige wijze in te stellen. De Raad heeft tenslotte 22,38% van de aanhangig gemaakte dossiers als onontvankelijk afgewezen! Ook al is het dossier inhoudelijk nog zo sterk, een verzoekschrift dat niet ondertekend werd, is onontvankelijk. Dit is vaak het kwalijke gevolg van onvoldoende kennis over de procedure waarbij snel handelen de boodschap is.

Ook voor het instellen van het beroep bij de Raad geldt een soortgelijke hakbijltermijn van vijf kalenderdagen die ingaat op de dag na kennisname van de beslissing op het intern beroep of de dag na het verstrijken van de termijn van vijftien kalenderdagen waarbinnen de interne beroepsinstantie zou moeten beslist hebben. Indien gewenst kan u maar beter tijdig uw raadsman raadplegen.

Het doorlopen van de interne beroepsprocedure, is eveneens een ontvankelijkheidsvoorwaarde. De betrokken onderwijsinstelling heeft bijgevolg eerst zelf de kans om in de rechtsbescherming van de student te voorzien. Als de vormvereisten voor het intern beroep bijvoorbeeld niet werden nageleefd, kan het beroep bij de Raad hieraan niet remediëren. Vandaar wijzen wij nogmaals op het belang het OER correct toe te passen.

De drempel ligt lager om naar de hoge school of universiteit zelf te stappen, maar de student mag niet lichtzinnig omspringen met de interne beroepsprocedure. Voor de Raad kan hij geen andere middelen aanbrengen dan die voor de interne beroepsprocedure werden aangebracht. Daarom is het van belang zorg te besteden aan het intern beroep en alle feiten en argumenten reeds in te roepen die op dat ogenblik bekend zijn.

Na het instellen van het beroep handelt de Raad deze turboprocedure als een sneltrein af. Partijen hebben zeer korte termijnen van 48 uren om standpunt in te nemen en binnen de twee weken krijgt u mogelijks per e-mail al kennis van het arrest. Indien de student zijn gelijk haalt, wacht hij toch best af vooraleer het studentenhoedje de lucht in te gooien.

Toch geen diploma?

Als de Raad het beroep van de student gegrond bevindt, vernietigt zij de beslissing van de interne beroepsinstantie. Hiermee is nog geen diploma afgeleverd. De bal ligt opnieuw in het kamp van de onderwijsinstelling die opnieuw een beslissing zal moeten nemen, maar wel in de lijn van het arrest. De Raad kan wel voorwaarden opleggen waaraan deze beslissing moet voldoen of bijvoorbeeld een nieuw bekwaamheidsonderzoek bevelen. Zij kan ook oordelen dat het schoolbestuur bepaalde onregelmatige of onredelijke motieven niet in de nieuwe beslissing mag betrekken of dat zij welbepaalde regelmatige en redelijke motieven kennelijk wel in ogenschouw moeten nemen.

Uiteraard kan de Raad deze voorwaarden zodanig formuleren dat het schoolbestuur haast niet anders kan dan een diploma uit te reiken aan de in het gelijk gestelde student, maar het is geen automatisch gevolg op een gunstig arrest. Zo heeft de Raad van State bijvoorbeeld een middelbare school weten te dwingen om een oriënteringsattest A toe te kennen.

Zonder geslaagd te zijn kunnen studenten hun slaagkansen toch gaaf houden en alsnog proberen een diploma te behalen.

Bijstand van een advocaat is veelal onontbeerlijk. Reserveer hem dan ook tijdig.