Weetjes over architectenovereenkomsten

Nog geen architectenovereenkomst getekend .... Maar toch al verplichtingen?

Aan het sluiten van de eigenlijke architectenovereenkomst gaat meestal een voorbereidende fase vooraf.

Vaak vinden in deze fase gesprekken tussen een kandidaat-bouwheer en de architect plaats, waarbij ondermeer de bestemming van het project, de omvang en de kenmerken van het bouwproject worden besproken.

De architect kan zijn opvattingen over het beroep toelichten, referenties tonen en zijn manier van werken omschrijven. De architect kan aan de toekomstige bouwheer vragen stellen over de wensen en verwachting, over gezinsplannen, toekomstverwachtingen. De bouwheer kan een heel aantal vragen stellen i.v.m. de werkwijze, de erelonen, het tijdsverloop.

Deze periode voorafgaandelijk aan het sluiten van een overeenkomst noemt men de precontractuele fase.

Vaak veronderstelt men dat aangezien er nog geen architectenovereenkomst is getekend, er ook geen verplichtingen zijn tussen de architect en kandidaat-bouwheer.

Dit is een misvatting.

We gaan hier dieper in op 2 veelgestelde vragen:


1/ IS DE BOUWHEER EEN VERGOEDING VERSCHULDIGD AAN DE ARCHITECT INDIEN DE ARCHITECT EEN SCHETS HEEFT GEMAAKT VOORALEER ER EEN OVEREENKOMST WERD AFGESLOTEN?

Een architect wordt niet geacht gratis te werken.

Vaak gebeurt het dat de bouwheer de architect een opdracht geeft tot het maken van een voorlopig of een voorontwerp, vooraleer er men een architectenovereenkomst aangaat.

Een voorlopig ontwerp moet het voor de kandidaat-bouwheer mogelijk maken zich een duidelijk beeld te vormen van het ontworpen werk en de visie van de architect.

In principe moet de bouwheer een richtprijs of een totaal te besteden bedrag meedelen. De architect dient een ontwerp op te stellen dat binnen deze financiële grenzen ligt.

Indien de architect meent dat de wensen van de bouwheer niet mogelijk zijn, of niet mogelijk zijn binnen het aangegeven budget, moet hij de bouwheer hierop wijzen.

Aangezien een voorontwerp vaak een studieontwerp, een schetsplan en een beschrijvende nota bevatten, en hier voor de architect heel wat werk in kruipt, is het logisch dat hij voor dit werk vergoed zal worden, ook al komt het niet tot een overeenkomst tussen partijen.

In principe is de architect dan ook gerechtigd een vergoeding te vragen, behalve indien het voorontwerp totaal nutteloos was. Veel zal echter afhangen van wat er voorafgaandelijk werd afgesproken.

Partijen kunnen trouwens afspreken, bijvoorbeeld bij deelname aan een wedstrijd, dat de architect geen recht heeft op erelonen voor de voorbereidende werken.

Indien de architect uit eigen beweging een voorontwerp maakt, in de hoop een opdracht te bekomen, heeft hij geen recht op een honorarium, zelfs niet op de vergoeding van zijn kosten.

Het is aan de architect, die een vergoeding wenst te bekomen, om te bewijzen welke afspraken tussen partijen gemaakt werden.

In de kantlijn: De Wet betreffende Marktpraktijken en Consumentenbescherming (afgekort WMPC) die o.a. dient ter bescherming van de consument en ter bescherming van de concurrenten onderling, is sinds april 2011 ook van toepassing op vrije beroepen en dus de architect.

De wetgeving is enkel van toepassing indien de kandidaat-bouwheer een particulier en dus consument is.

De WMPC geeft tal van regels i.v.m. onder andere de informatieverplichting naar de consument, duidelijkheid van clausules in overeenkomsten, onrechtmatige bedingen en oneerlijke praktijken.

De WMPC stelt duidelijk dat een onderneming die diensten te koop aanbiedt aan een consument, de prijzen van die diensten duidelijk en zonder enige dubbelzinnigheid moet bekend maken.

Een architect zal voortaan op zijn hoede moeten zijn inzake de vergoedingen die hij verwacht en duidelijke afspraken moeten maken.


2/ Hoe zit het met de auteursrechten op de plannen en schetsen uit het voorlopig ontwerp?

De bouwheer zelf mag de plannen van een voorontwerp die hij heeft laten opmaken door een architect in de precontractuele fase, gebruiken voor de bouw van het project, ook al belast hij de architect niet met de totaalopdracht.

De bouwheer die opdracht geeft plannen op te maken wordt er eigenaar van zodra deze plannen betaald werden.

De bouwheer mag deze plannen dan ook toepassen, met de hulp van een andere architect.

De bouwheer mag de plannen echter niet door een derde laten gebruiken.




BESLUIT

Bespreek tijdens de precontractuele fase duidelijk hetgeen u wenst en tegen welke vergoeding.
Goede afspraken maken nog steeds goede vrienden...