Het bos en de bomen

Het kappen van een boom vormt dikwijls een hele onderneming. Zo dient u mogelijks beroep te doen op een gespecialiseerde firma en zou u wel eens voorafgaandelijk een aantal toelatingen moeten bekomen. In deze bijdrage gaan wij kort in op het complexe vergunningen- en machtigingenstelsel dat van toepassing kan zijn op de eenvoudige karwei van het kappen van een boom.


Stap 1: Vormt de boom een klein landschapselement en behoort de boom tot een gebied dat wordt voorzien in het Natuurdecreet?

Volgens artikel 13 § 4 van het Natuurdecreet is het gedeeltelijk wijzigen van kleine landschapselementen onderworpen aan een voorafgaande natuurvergunning. Dit is het geval indien het landschapselement/de boom gelegen is binnen de volgende gebieden:

1° de groengebieden, de parkgebieden, de buffergebieden, de bosgebieden, de natuurontwikkelingsgebieden, de valleigebieden, de brongebieden, de agrarische gebieden met ecologisch belang of waarde, de agrarische gebieden met bijzondere waarde en de met al deze gebieden vergelijkbare bestemmingsgebieden, aangewezen op de plannen van aanleg of de ruimtelijke uitvoeringsplannen van kracht in de ruimtelijke ordening;
2° de beschermde duingebieden, aangeduid krachtens artikel 52 van de wet van 12 juli 1973, toegevoegd bij decreet van 14 juli 1993 houdende maatregelen tot bescherming van de kustduinen;
3° de gebieden afgebakend volgens of in uitvoering van internationale overeenkomsten of verdragen betreffende het natuurbehoud of van akten betreffende het natuurbehoud, met inbegrip van Europese richtlijnen, vastgesteld op grond van internationale verdragen.

Een boom kan volgens het Natuurdecreet worden beschouwd als een klein landschapselement. Dit is natuurlijk afhankelijk van het soort boom en de plaats ervan in het landschap. Indien de boom wordt gekwalificeerd als een klein landschapselement en de boom bevindt zich binnen één van de hoger genoemde gebieden, moet u een natuurvergunning aan te vragen.

• Natuurvergunning


Stap 2: Behoort de boom tot een bos?

Indien de te kappen boom deel uitmaakt van een bos, bent u onderworpen aan de verplichtingen van het Bosdecreet van 13 juni 1990. Indien de boom niet gelegen is binnen een bos, bijvoorbeeld indien het gaat om een solitaire boom in uw tuin, kunnen wij u doorverwijzen naar stap 3.

Het Bosdecreet definieert bossen als "grondoppervlakten waarvan de bomen en de houtachtige struikvegetaties het belangrijkste bestanddeel uitmaken, waartoe een eigen fauna en flora behoren en die één of meer functies vervullen". Het Bosdecreet stelt de voorwaarde dat de percelen die moeten doorgaan als bos een eigen (bos)fauna en (-) flora moeten hebben en één of meerder bosfuncties moeten vervullen.

Het Agentschap voor Natuur en Bos hanteert bijkomend als interne richtlijn dat strookvormige percelen over een breedte van ten minste 10 meter (gemeten aan de buitenkant van de buitenste stammen) dienen begroeid te zijn met bomen opdat men van een bos zou kunnen spreken.

Artikel 4.2.1., 2° van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening bepaalt dat niemand zonder voorafgaande stedenbouwkundige vergunning met bomen begroeide oppervlakten mag ontbossen. Indien de te kappen boom deel uitmaakt van een bos - en u wenst een deel van dit bos te ontbossen - geldt een stedenbouwkundige vergunningsplicht én een strenge compensatieplicht. De compensatieplicht bestaat uit het aanplanten van een bos op een andere plaats of het storten van een bosbehoudsbijdrage in het Bossencompensatiefonds

Voor bomen in bosverband die niet opgenomen zijn in een beheersplan mag de kap volgens artikel 50 van het Bosdecreet bovendien slechts worden uitgevoerd na het bekomen van een kapmachtiging.

• Stedenbouwkundige vergunning + compensatieplicht
• Kapmachtiging


Stap 3: Is de boom hoger dan één meter en heeft de boom een diameter van één meter?

Volgens artikel 4.2.1.,3° VCRO mag niemand bomen vellen die op een hoogte van één meter boven het maaiveld een stamomtrek van één meter hebben. Het vellen van dergelijke bomen is in principe onderworpen aan de voorafgaande stedenbouwkundige vergunningsplicht.

Op deze principiële vergunningsplicht gelden volgens artikel 6.1. van het besluit van de Vlaamse Regering tot bepaling van handelingen waarvoor geen stedenbouwkundige vergunning nodig een aantal uitzonderingen. Zo is er geen stedenbouwkundige vergunning nodig voor:

"1° het vellen van hoogstammige bomen, op voorwaarde dat aan al de volgende vereisten voldaan is:
a) ze maken geen deel uit van een bos;
b) ze liggen in een woongebied in de ruime zin, in een agrarisch gebied in de ruime zin of in een industriegebied in de ruime zin, en niet in een woonparkgebied;
c) ze liggen binnen een straal van maximaal 15 meter rondom de vergunde woning, de vergunde landbouwbedrijfswoning of landbouwbedrijfsgebouwen of de vergunde bedrijfswoning of bedrijfsgebouwen;
2° het vellen van alleenstaande hoogstammige bomen of van enkele bomen in lijnverband omwille van acuut gevaar en na voorafgaande schriftelijke instemming van het agentschap voor Natuur en Bos;
3° het vellen van hoogstammige bomen, gelegen op terreinen waarvoor een door de bevoegde overheid of bevoegde administratie(s) goedgekeurd beheersplan of beheersvisie bestaat op basis van de milieu- en natuurwetgeving, als het vellen van de hoogstammige bomen als activiteit in dat beheersplan of beheersvisie is opgenomen."


Ingeval van hoogdringendheid, bijvoorbeeld wanneer een boom op omvallen staat, kunnen wij u adviseren zo spoedig mogelijk de gemeente te contacteren. Zo kan de burgemeester bij politiebesluit een bevel tot kappen afleveren in het belang van de openbare veiligheid.

• Stedenbouwkundige vergunning

* * *

Uit deze uiteenzetting blijkt dat het kappen van een boom mogelijks wordt gevat door een samenspel van diverse wetgeving (de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening, het Natuurdecreet en het Bosdecreet) met elk hun eigen finaliteit en toelatingen (de stedenbouwkundige vergunning, de kapmachtiging en de natuurvergunning). Aangezien de niet-naleving van deze regels wordt bestraft met een heus arsenaal aan sancties, is het van belang op voorhand goed in te schatten aan welke regels u bent onderworpen.


Joris GEBRUERS
Advocaat