Nog altijd geen vrij verkeer van werknemers uit de nieuwe EU-lidstaten in België

EEN GEWAARSCHUWD WERKGEVER IS ER TWEE WAARD!

Zoals algemeen bekend, zijn Polen, Hongarije, Estland, Letland, Litouwen, Tsjechi?, Sloveni?, Slovakije, Cyprus en Malta sinds 1 mei 2004 lid van de Europese Unie.

Voor Belgische werkgevers die hun kandidaturen niet ingevuld krijgen, komt hierdoor een grote potenti?le werknemersmarkt open te liggen.

Maar is het ook zo dat werknemers uit alle hiervoor vermelde landen met weinig of geen formaliteiten naar Belgi? kunnen komen en in Belgi? zonder arbeidsvergunning / arbeidskaart aan de slag kunnen?


NEEN!

Enkel de Maltesers en de Cyprioten hebben vanaf 1 mei 2004 volledige en vrije toegang tot de Belgische arbeidsmarkt. Werkgevers die een Malteser of een Cyprioot wensen te werk te stellen, dienen dus geen arbeidsvergunning aan te vragen en de Maltese of Cypriotische werknemer kan zonder arbeidskaart in Belgi? tewerkgesteld worden als werknemer.

Voor de onderdanen van de andere nieuwe lidstaten geldt een totaal andere regeling.

De onderdanen van Polen, Hongarije, Estland, Letland, Litouwen, Tsjechi?, Sloveni? en Slovakije kunnen in Belgi? slechts als werknemer tewerkgesteld worden na het voorafgaand verkrijgen van een arbeidskaart; de werkgever dient voor voormelde werknemers voorafgaand aan de tewerkstelling een arbeidsvergunning te bekomen.

Als de werkgever dergelijke arbeidsvergunning bekomt, verkrijgt de werknemer automatisch zijn arbeidskaart.

Het voorafgaand verkrijgen van een arbeidskaart / arbeidsvergunning blijft voor voormelde werknemers tot ten laatste 1 mei 2009 verplicht.

Het vrij verkeer van werknemers voor de onderdanen van alle sinds 1 mei 2004 nieuwe tot de Europese Unie toegetreden landen zal dus pas effectief volledig van toepassing zijn uiterlijk op 1 mei 2009.

Hierbij dient er op te worden gewezen dat het vrij verkeer van diensten wel reeds met onmiddellijke ingang van 1 mei 2004 is gerealiseerd.

In concreto betekent dit dat onderdanen van de nieuwe lidstaten die op wettige wijze tewerkgesteld zijn bij een werkgever uit ??n van de nieuwe lidstaten en die samen met deze werkgever naar Belgi? komen om in Belgi? een dienst te verrichten, dit kunnen zonder dat zij in het bezit dienen te zijn van een arbeidskaart / arbeidsvergunning.

De regeling die in huidig artikel wordt uiteengezet geldt dus enkel voor werknemers uit de nieuwe lidstaten - behalve de Maltesers en de Cyprioten - die in loondienst bij een Belgische werkgever arbeid verrichten en geldt dus niet voor arbeid die in het kader van het verrichten van diensten of door een zelfstandige wordt verricht.

Het bovenstaande betekent dus dat voor onderdanen uit de nieuwe lidstaten - behalve de Maltesers en de Cyprioten - die na 1 mei 2004 naar Belgi? wensen te komen om er als werknemer tewerkgesteld te worden, nog tot 1 mei 2009 dezelfde voorwaarden van toepassing blijven als deze die gelden voor werknemers van buiten de Europese Unie.

M.a.w. dezelfde voorwaarden gelden of men nu een Turk, Marokkaan, Pool of Hongaar,... wenst tewerk te stellen.

Zoals reeds gezegd, komt dit in het algemeen gesproken erop neer dat de betrokken werknemer in dit geval voorafgaandelijk aan het naar Belgi? komen over een arbeidskaart zal moeten beschikken en diens werkgever over een arbeidsvergunning om de betrokken werknemer tewerk te stellen.

Het verkrijgen van dergelijke arbeidskaart / arbeidsvergunning verloopt niet altijd over een leien dakje daar de voorwaarden tot het bekomen van een arbeidskaart / arbeidsvergunning streng zijn en ook streng beoordeeld worden. Zo moet er naast het voorhanden zijn van een heel aantal documenten door de VDAB een arbeidsmarktonderzoek worden uitgevoerd om na te gaan of er op de lokale arbeidsmarkt geen werknemers voorhanden zijn om de betreffende job uit te oefenen. Bovendien wordt de toekenning van een arbeidsvergunning / arbeidskaart beperkt tot werknemers die onderdaan zijn van landen waarmee Belgi? verbonden is door verdragen en internationale akkoorden inzake tewerkstelling.

Op het algemeen principe van de verplichting van het voorafgaandelijk in het bezit zijn van een arbeidskaart / arbeidsvergunning is er sinds 1 mei 2006 wel een versoepeling ingevoerd wanneer het een tewerkstelling betreft van een onderdaan van een van de nieuwe EU-lidstaten in een zogenaamd knelpuntberoep.

Welke beroepen aanzien worden als knelpuntberoep verschilt van gewest tot gewest; een lijst van de in het Vlaamse Gewest erkende knelpuntberoepen is terug te vinden op de website van het Ministerie van Tewerkstelling - http://www.vlaanderen.be/werk

De versoepeling bestaat erin dat voor w.b. tewerkstelling in een knelpuntberoep er geen rekening wordt gehouden met de toestand van de arbeidsmarkt en dat er dus geen arbeidsmarktonderzoek dient te gebeuren; de werkgever moet dus niet meer bewijzen dat hij anders geen geschikte werknemer vond. Bovendien zijn het aantal documenten die bij de aanvraag dienen te worden gevoegd veel beperkter en kan de arbeidsvergunning worden toegekend ook indien de betrokken werknemer reeds in Belgi? is binnengekomen met de intentie om hier te werken nog vooraleer de werkgever hiertoe een arbeidsvergunning heeft aangevraagd en bekomen.

Let wel: ook voor knelpuntberoepen moet de werkgever dus nog een arbeidsvergunning hebben en de werknemer een arbeidskaart.

Voor de aanvraag tot tewerkstelling in een knelpuntberoep geldt een aparte procedure met een specifiek aanvraagformulier. Bij de aanvraag moeten in principe alleen nog een kopie van de door de werkgever ondertekende arbeidsovereenkomst (in de gevallen waarin de wet een geschreven overeenkomst vereist) en een kopie van de persoonsgegevens van het paspoort van de werknemer indien deze niet in Belgi? verblijft of een kopie van het document, uitgereikt door de betrokken gemeente, dat de regelmatige verblijfssituatie van de werknemer bevestigt, indien deze reeds in Belgi? aanwezig is, worden gevoegd. Het aanvraagformulier moet worden ingediend door de werkgever doch dit dient niet te gebeuren via de VDAB zoals bij de niet-knelpuntberoepen doch rechtstreeks bij de bevoegde gewestelijke administratie - migratiedienst. Wanneer het aanvraagdossier volledig is en er is voldaan aan de wettelijke voorwaarden voor de toekenning ervan, zal de migratiedienst de arbeidsvergunning in principe binnen de vijf dagen toekennen.

Het is dus duidelijk dat het tewerkstellen van een onderdaan van een van de nieuwe EU-lidstaten - behalve Malta en Cyrpus - nog steeds aan een heel aantal voorwaarden is onderworpen. Bovendien voorziet de wetgeving een heel aantal uitzonderingen; de bespreking hiervan valt echter buiten het bestek van dit artikel.

Indien men als werkgever de intentie heeft om een onderdaan van een van de nieuwe EU-lidstaten aan te werven, doet men er dan ook goed aan zich vooraf degelijk te informeren.

Zowel de werkgever als de werknemer hangen immers hoge boetes boven het hoofd indien de tewerkstelling niet conform de terzake geldende regels gebeurt.


Geertrui DE GROOTE
Advocaat