De nieuwe wet op de VZW's

Een zege of een vloek voor het verenigingsleven?

In Vlaanderen hebben wij een zeer actief verenigingsleven. Iedere Vlaming is wel lid van één of andere vereniging.

Om de verenigingsleden te beschermen en de verantwoordelijkheid van de beheerders in de vereniging te beperken stemde de wetgever op 27.06.1921 een wet waarbij zij de verenigingen de gelegenheid gaf de rechtspersoonlijkheid te bekomen door het aannemen van de VZW structuur

De wet op de VZW's kende een enorm succes; op dit ogenblik bestaan er in Belgi? ongeveer 90.000 VZW's. Het is dan ook een goede wet geweest. Het heeft immers 80 jaar geduurd vooraleer men aan deze wet is gaan sleutelen.

In de kranten hebt u al kunnen lezen dat de nieuwe wet gestemd werd op 18.04.2002. U moet er wel rekening mee houden dat de nieuwe wet wel gestemd is maar dat zij pas in werking treedt twee maand na publicatie van de uitvoeringsbesluiten in het Belgisch Staatsblad.

Alhoewel het nog enige tijd kan duren vooraleer de uitvoeringsbesluiten zullen verschijnen, lijkt het ons toch interessant nu reeds even stil te staan bij de belangrijkste wetswijzigingen.

* Een gedeelte van de wijzigingen hebben betrekking op bepalingen die in vele VZW - statuten reeds terug te vinden zijn, maar die niet uitdrukkelijk voorzien zijn in de wet van 1921.

Eveneens heeft men in de wet een aantal principes opgenomen die in de rechtspraak als verworven beschouwd worden.

De wet creëert hierdoor meer duidelijkheid en een zekere uniformiteit.

Wij overlopen eerst even een aantal verduidelijkingen die de wet heeft ingevoerd.

- De nieuwe wet spreekt over Vereniging Zonder Winstoogmerk.

Dit was een term die reeds regelmatig gebruikt werd in plaats van Vereniging Zonder Winstgevend doel.

- De term "Raad van Beheer" en "Beheerder" verdwijnt en wordt vervangen door "Raad van Bestuur" en "Bestuurder".

- Er wordt in de wet zelf een onderscheid gemaakt tussen effectieve en niet effectieve leden.

- De nieuwe wet voorziet expliciet dat een rechtspersoon ook lid kan worden van een VZW.

- Het aantal leden van de Raad van Bestuur moet kleiner zijn dan het aantal leden van de algemene vergadering.

- Het beroep en de nationaliteit van de oprichters moet niet meer vermeld worden.

- Er wordt expliciet in de wet vermeld dat men volmacht mag geven aan een ander lid van de VZW of, zo de statuten het toelaten, zelfs aan een persoon die geen lid is. Er is geen beperking van het aantal volmachten voorzien in de wet. Indien de statuten geen beperking opleggen kan in principe één persoon meerdere volmachten verzamelen en als dusdanig de algemene vergadering manipuleren.

- De wet vermeldt expliciet dat de leden ten minste 8 dagen voor de algemene vergadering moeten opgeroepen worden. Indien er ingeval van statuutwijziging of verandering van doel er een tweede vergadering moet gehouden worden moet er tussen de eerste en de tweede vergadering 15 dagen voorzien worden.

- De statuten moeten de wijze van benoeming, ambtsbeëindiging en afzetting van de personen die de VZW mogen vertegenwoordigen alsook de omvang van hun bevoegdheid en de wijze waarop zij deze uitoefenen bepalen.


- Voor het wijzigen van het doel van de vereniging voorziet de wet een 4/5-meerderheid in plaats van unanimiteit.

* Daarnaast heeft de wet ook een aantal belangrijke vernieuwingen opgelegd. Deze vernieuwingen moeten er voor zorgen dat er een grote transparantie komt voor de VZW's.

- De nieuwe wet voorziet dat er op de griffie van de Rechtbank van Eerste Aanleg een dossier wordt aangelegd voor elke VZW.

Dit dossier bevat de volgende stukken :

1. de statuten van de vereniging

2. de akte betreffende de benoeming of de ambtsbeëindiging van de bestuurders, van de personen aan wie het dagelijks bestuur is opgedragen, van de personen die gemachtigd zijn om de vereniging te vertegenwoordigen en van de commissarissen.

3. een kopie van de register van de leden. Wanneer er wijzigingen zijn aan de ledenlijst dient de bijgewerkte ledenlijst neergelegd binnen een maand na de verjaardag van de neerlegging van de statuten.

4. de jaarrekening van de vereniging

5. na elke statuutwijziging, de gecoördineerde tekst van de statuten.

Iedereen kan m.b.t. een bepaalde vereniging kennis nemen en afschrift bekomen van de neergelegde stukken

In het Staatsblad wordt enkel nog een uittreksel van de statuten gepubliceerd.

- Op de zetel van de VZW moet een dossier bestaan met volgende stukken :

1. Het register van de leden;

2. Notulen en beslissingen van de algemene vergadering;

3. Notulen en beslissingen van de Raad van Bestuur;

4. Notulen en beslissingen van personen met een bijzonder mandaat;

5. Alle boekhoudkundige stukken van de vereniging.



- Op alle documenten van de VZW moet vermeld worden :

1. De maatschappelijke benaming;

2. De vermelding VZW;

3. Het adres van de zetel van de vereniging.


- De nieuwe wet op de VZW legt de VZW's ook boekhoudkundige verplichtingen op.

a) Voor alle verenigingen minstens een eenvoudige boekhouding;
b) Een volledige boekhouding van de verenigingen indien twee van de volgende drie voorwaarden vervuld zijn :

1. ontvangsten : 250.000 €
2. balanstotaal : 1.000.000 €
3. vijf werknemers


c) De grote VZW's dienen een commissaris-revisor aan te duiden :

1. Indien meer dan 100 werknemers
2. Indien twee van de volgende voorwaarden vervuld zijn :

a.50 werknemers
b. ontvangsten : 6.250.000 €
c. balanstotaal : 3.125.000 €



- De VZW krijgt rechtspersoonlijkheid bij het neerleggen van de oprichtingsakte op de griffie van de Rechtbank van Eerste Aanleg.

Indien overeenkomsten zijn aangegaan voor een VZW in oprichting heeft deze twee jaar tijd om deze over te nemen. Ze moeten bovendien binnen de 6 maanden na het verkrijgen van de rechtspersoonlijkheid zijn overgenomen.

Nieuw is eveneens dat een vereniging gerechtelijk kan ontbonden worden indien de vereniging gedurende drie opeenvolgende boekjaren niet heeft voldaan aan de verplichting om een jaarrekening neer te leggen.

* Besluit :

Het voordeel van de nieuwe wet is dat ze aan diegene die met een VZW handelt de gelegenheid geeft om meer informatie te bekomen over de VZW.

De leden van de VZW kunnen in het kader van de nieuwe wetgeving ook meer informatie en inlichtingen bekomen over de VZW van wie zij lid zijn.

Daarenboven geeft de nieuwe wet door het invoeren van een aantal boekhoudkundige verplichtingen, meer controlemogelijkheden voor de leden en voor allerlei instanties.

Dit zijn uiteraard belangrijke voordelen.

Het nadeel van de wijzigingen is dat aan de VZW heel wat extra verplichtingen opgelegd worden die zij in het verleden niet hadden. De VZW dankte vooral haar succes aan het creëren van rechtszekerheid en bescherming voor de leden zonder dat dit heel veel administratieve en extra rompslomp met zich meebracht. Wij vrezen dat deze successtory met de nieuwe wet gaat verdwijnen.

Het lijkt mij dan ook niet onrealistisch dat in de toekomst heel wat feitelijke verenigingen die nu gekozen hadden voor de VZW-structuur terug het statuut van feitelijke vereniging gaan aannemen met alle risico's vandien.

Wij hopen dan ook dat de regering bij de uitvoeringsbesluiten de administratieve rompslomp tot het minimum zal beperken.



Cyriel Coomans