Stalking

Stalking is een relatief nieuw begrip. Toch is het geen ongekend fenomeen in het dagelijkse leven. Mensen die herhaaldelijk lastiggevallen worden door ex-partners, ex-werknemers of vreemden kennen het verschijnsel als geen ander. Ze krijgen dreigbrieven, hijgtelefoontjes, ruikers bloemen, ze worden achtervolgd en lastig gevallen, autobanden worden kapot gestoken, ... In het kort gezegd betreft stalken het lastig vallen van een persoon op een wijze die voor de betrokkene overlast meebrengt.

De acteurs van het scenario veranderen elke keer, maar de verhaallijn blijft dezelfde : het betreft veelal een situatie die ogenschijnlijk heel onschuldig lijkt, en zelfs controleerbaar, maar die na een tijd verandert in een nachtmerrie waaruit men niet meer kan ontwaken.

De Belgische wetgeving

In ons land gaf het herhaaldelijk achtervolgen, bespieden of belagen, los van enige bedreiging met geweld, tot voor kort geen aanleiding tot gerechtelijke vervolging. Eén en ander was niet wettelijk geregeld. Zolang er geen strafbare handelingen gesteld werden, konden de gerechtelijke overheden niet optreden. Recentelijk werd een nieuwe bepaling in het strafwetboek ingevoegd die stelt dat :

« Hij die een persoon heeft belaagd terwijl hij wist of had moeten weten dat hij
door zijn gedrag de rust van die bewuste persoon ernstig zou verstoren, strafbaar is.

Het toepassingsgebied van deze bepaling is zeer ruim. Men heeft getracht er voor te zorgen dat alle vormen van belaging onder de omschrijving vallen.
Wat nu evenwel precies onder "belaging" verstaan dient te worden, wordt niet duidelijk na lezing van het artikel. Het zal dan ook de rechter zijn, die afhankelijk van de omstandigheden, zal dienen te oordelen of er in een concreet geval al dan niet van belaging sprake is.

Hieronder enkele indicaties omtrent de handelingen die als « belaging » zouden kunnen worden aangeduid :
• Handelingen die binnen een normale relatie volkomen aanvaardbaar zijn, maar die een heel ander karakter krijgen wanneer er geen sprake (meer) is van een relatie tussen de dader en het slachtoffer ;
• Het betreft niet enkel het geval van een uit de hand gelopen liefdesrelatie ; vertegenwoordigers van sekten, nieuwsgierige buren, gedrogeerden, enz. kunnen zich naargelang de omstandigheden schuldig maken aan het misdrijf belaging ;
• « Belaging » is niet beperkt tot de seksuele belaging ; ook in andere gevallen kunnen personen worden verontrust, bijvoorbeeld doordat herhaaldelijk bij hen wordt aangebeld ;
• Het belagen kan plaatsvinden door rechtstreeks contact tussen dader en slachtoffer (bv. opwachten na het werk), dat kan zowel « op enige afstand » (bv. achtervolgen, bespieden) als telefonisch en schriftelijk ;
• Het éénmalig karakter van de belaging is voldoende ingeval ze voldoende bedreigend is voor de belaagde.
• Mogelijke stalkings-gedragingen die (vóór de wet van 1998) aan de strafwet ontsnapten zijn onder meer :
- het herhaaldelijk toesturen van bloemen ;
- het voortdurend opbellen ;
- het steeds weer opwachten van het slachtoffer in de nabijheid van de woning ;
- het doorzoeken van vuilniszakken ;
- het plaatsen van advertenties in de krant waarbij de identiteit, het adres en het telefoonnummer van het slachtoffer worden vermeld ;
- het ongevraagd dagelijks bellen van een taxi met als gevolg dat elke dag een taxichauffeur aanbelt ;
- het dagelijks sturen van ongewenste liefdesbrieven.

Het slachtoffer moet een welbepaalde persoon zijn die door de dader wordt geviseerd.
En het belagen moet gebeuren op een wijze die de rust van de belaagde persoon ernstig verstoort.

Van belang is dat stalking een klachtmisdrijf is.
Het Openbaar Ministerie kan weliswaar een opsporingsonderzoek voeren, maar zonder een klacht van de persoon die het slachtoffer beweert te zijn van de belaging is het niet mogelijk om iemand voor stalking te vervolgen.

Opvallend is dat de wetgever van de stalker geen opzet of schuld vereist. Het is voldoende dat de belager wist of had moeten weten dat zijn/haar gedrag de rust van het slachtoffer ernstig verstoort. De stalker kan zich met andere woorden niet verweren door te stellen dat het zijn/haar bedoeling niet was om het slachtoffer te belagen. De bewijslast voor het slachtoffer wordt hierdoor duidelijk minder zwaar.

Een anti-stalkingswet biedt geen absolute oplossing voor het stalking probleem. Wel worden de slachtoffers juridisch beter beschermd en kan er vroeger worden ingegrepen.


Katleen Lemmens
Advocaat