Geef een zoekterm in en druk op “enter”.

Straf in Bestuursrecht voor overheden

Het bestuursrecht omvat een heel ruim facet aan regelgeving die de relatie tussen de overheid en de burger alsook tussen overheden onderling regelt. Dit gaat zowel over lokale overheden, zoals gemeenten, OCMW’s en provincies, als hogere overheden, zoals de Vlaamse of federale regering en de administraties die hiervan afhangen. Elke overheidsbeslissing is onderworpen aan regelgeving, ongeacht of het nu gaat over een vergunning, sanctie of subsidie ten aanzien van een particulier of andere overheid. Ook binnen de eigen administratie moet de hiërarchisch overste bij elke personeelsbeslissing de algemene beginselen van behoorlijk bestuur respecteren. In onze sterk gejuridiseerde samenleving wordt de overheid dan ook steeds meer geconfronteerd met gerechtelijke procedures. Ons kantoor heeft een ruime expertise opgebouwd bij de onderscheiden administratieve rechtscolleges. In het bijzonder de Raad van State en de Raad voor Vergunningsbetwistingen.

Overheidsopdrachten

Zakenrecht en burenhinder

Onteigening / domeingoederen

Overheidsaansprakelijkheid (rechtsbescherming)

Ambtenaren- en tuchtrecht

Algemeen bestuursrecht

Politiemaatregelen, administratieve sancties en GAS-boetes

Overheidsopdrachten

De wetgeving inzake overheidsopdrachten is een zeer specifieke regelgeving die de randvoorwaarden uitzet waarbinnen aanbestedende overheden opdrachten kunnen sluiten met derden. De regel dat een overheid niet zomaar vrijelijk contracten kan sluiten, maar in de plaats daarvan mededinging dient te organiseren is één van de meest elementaire uitgangspunten van die regelgeving.

Ons kantoor heeft een ruime expertise in de begeleiding van besturen in het kader van aanbestedingsprocedures vanaf het prille begin tot aan de uitvoering van de opdracht. Het kantoor verleent op maat gemaakt advies over alle daarmee verband houdende vragen en bouwde een expertise op inzake de redactie en nazicht van bestekken, selectie- en gunningsbeslissingen, enz.

Zij staat tevens overheden bij in deze materie ten overstaan van de Raad van State (UDN, nietigverklaring) en de burgerlijke rechtbank, ook wat betreft procedures inzake schadeloosstelling in geval van onwettige gunningsbeslissingen.

Meest gestelde vragen

    • Hoeveel referenties vragen wij op van kandidaten/inschrijvers?
    • Hoe controleer ik de financiële en economische draagkracht van kandidaten/inschrijvers? Welke documenten kan ik daarvoor opvragen?
    • Wanneer vraag ik een prijsverantwoording op? Hoe gedetailleerd moet het gunningsverslag zijn over het onderzoek naar abnormale prijzen?
    • Hoe ver reikt de motiveringverplichting?
    • Een inschrijver bekomt de schorsing van een gunningsbeslissing en stelt een beroep tot nietigverklaring in. Kunnen wij de beslissing intrekken en een nieuwe beslissing nemen?
    • Kunnen wij een uitgeschreven opdracht stopzetten? Opnieuw aanvatten?
    • Kunnen wij de nietigverklaring van een opdracht vorderen ten overstaan van de burgerlijke rechtbank omdat deze in strijd met de regelgeving inzake overheidsopdrachten werd gesloten? Wat zijn de gevolgen? Maakt het een verschil dat wij op de hoogte waren van de schending van de regelgeving?
    • Gedurende de looptijd van een opdracht wijzigt het voorwerp wezenlijk. Dienen wij een nieuwe opdracht in de markt te plaatsen?
    • Bestaan er soepelere plaatsingsprocedures? Wanneer kunnen wij daarop beroep doen?

Zakenrecht en burenhinder

Er bestaan een hele reeks zakelijke rechten in het Belgisch rechtsbestel: het eigendomsrecht, erfdienstbaarheden, recht van opstal, vruchtgebruik, mede-eigendom, enz. ..
Ook overheden worden frequent met kwesties inzake zakelijke rechten geconfronteerd. Op regelmatige basis worden zij ook aangesproken op het vlak van burenhinder. Zij zijn immers ook gehouden om de schade die zij veroorzaken ingevolge hinder die de ernstige ongemakken overschrijdt, te vergoeden.

Meest gestelde vragen

    • De gemeente laat in het centrum wegeniswerken uitvoeren. De toegang tot de handelaars wordt daardoor ernstig bemoeilijkt. De handelaars eisen schadevergoeding op grond van art. 1382 B.W. en bovenmatige burenhinder. Hoe verdedigen wij ons?
    • De overheid heeft een aannemer gelast met de aanleg van een nieuw wegdek in een zeer smalle straat. Ingevolge deze werken en het gebrek aan voorzorgsmaatregelen ontstaan er barsten in de gevel van de historische panden die vlak tegen de rooilijn staan ingeplant. De Stad wordt aangesproken op grond van burenhinder. Hoe kunnen wij ons verdedigen? Kunnen wij ons richten tot de aannemer die kennelijk onzorgvuldig te werk is gegaan?
    • Welke lasten moet een particulier in het openbaar belang dragen?

Onteigening / domeingoederen

Een onteigening is een verregaande en ingrijpende juridische procedure waarbij de overheid op eenzijdige wijze bezit neemt van onroerende goederen die nodig zijn om werken van openbaar nut of algemeen belang uit te voeren, zoals bijvoorbeeld de aanleg van een autosnelweg. Dit kan uitsluitend indien voldaan is aan de voorwaarden uit art. 16 van de Grondwet. Het kantoor heeft een ruime expertise in deze materie en staat overheden bij zowel in het kader van adviesverlening als in het kader van administratieve en gerechtelijke procedures.

Met de term domeingoederen wordt verwezen naar de goederen behorend tot het patrimonium van publiekrechtelijke rechtspersonen zoals de Staat, gemeenschappen, gewesten, provincies, gemeenten, en andere publiekrechtelijke rechtspersonen (zoals OCMW’s, NMBS, …). Domeingoederen worden ingedeeld in openbare en private domeingoederen. Openbare domeingoederen hebben een bijzonder statuut. Zij zijn bestemd tot het gebruik van allen en zijn niet verhandelbaar. In beginsel geldt dat zij niet bezwaard kunnen worden met persoonlijke of zakelijke rechten, al bestaan daarop uitzonderingen. Voor private domeingoederen gelden deze beperkingen niet. In beginsel is op deze goederen het gemeen recht van toepassing. Het kantoor staat overheden graag bij omtrent vraagstukken inzake domeingoederen.

Meest gestelde vragen

    • Kunnen wij de onteigeningsprocedure samen met planningsprocedure laten lopen?
    • Zijn wij verplicht minnelijk te onderhandelen in het kader van een onteigeningsprocedure? Hoe leveren wij daarvan bewijs? Wat zijn de gevolgen als wij dit niet doen?
    • Hoeveel tijd neemt een onteigeningsprocedure in beslag? Vanaf wanneer kunnen de werken aanvangen?
    • Kan een zakelijk recht (bvb. opstalrecht) ten voordele van een particulier gevestigd worden op een openbaar domeingoed? Zo ja, welke voorwaarden gelden?
    • Kan een openbaar of privaat domeingoed verkocht worden aan een particulier?
    • Is de overheid bij een verkoop van of de vestiging van zakelijke en of persoonlijke rechten op private domeingoederen verplicht het gelijkheidsbeginsel en transparantiebeginsel na te leven?
    • Kunnen openbare of private domeingoederen onderhands verkocht worden?
    • Kan een openbaar domeingoed verkregen worden door verjaring?
    • Hoe wordt er bepaald of een goed een openbaar domeingoed dan wel privaat domeingoed is?
    • Kan een overheid om redenen van algemeen belang een overeenkomst van gemeen recht waardoor aan een particulier een zakelijk recht wordt verschaft op een privaat domeingoed eenzijdig wijzigen of beëindigen?

Overheidsaansprakelijkheid (rechtsbescherming)

Ook de overheid kan een fout maken en is verplicht om de schade die daardoor veroorzaakt wordt, te vergoeden. Meer dan ooit worden besturen ook daadwerkelijk aangesproken wanneer zij bij de uitoefening van hun bevoegdheden fouten maken. Het kantoor heeft een ruime expertise in de begeleiding en het adviseren van besturen die geconfronteerd worden met aansprakelijkheidsvorderingen.
Daarnaast is er een duidelijke trend waarneembaar dat overheden steeds vaker verplicht worden derden te vergoeden in het kader van een niet foutief handelen. Het traditionele uitgangsprincipe dat een eigendomsbeperking (door bvb. de oplegging van een last) in beginsel geen aanleiding geeft tot een vergoeding of compensatie brokkelt meer en meer af onder invloed van het GBOL-beginsel (beginsel van de gelijkheid van de burgers voor openbare lasten) dat voorziet dat een overheid niet zonder vergoeding beperkingen kan opleggen aan een eigendomsrecht die de last te boven gaat die in het algemeen belang aan een particulier kan worden opgelegd.

Meest gestelde vragen

    • Levert de vernietiging van een beslissing inzake een omgevingsvergunningsaanvraag door een administratieve rechtbank steeds het bewijs van een fout op?
    • Kan een adviesverlenende instantie die lopende de gunningsprocedure een onwettig advies heeft verstrekt aansprakelijk gesteld worden?
    • Kan een overheid aansprakelijk worden gesteld wanneer de uitvoeder van werken in gebreke blijft om signalisatie aan te brengen en op te ruimten na beëindiging van de werken en de overheid niet zelf optreedt?
    • Kan het GBOL-beginsel toegepast worden bij elke aantasting van het eigendomsrecht of bij elke vestiging van een erfdienstbaarheid van openbaar nut?
    • Kan een particulier die getroffen wordt door een nadelige bestemmingswijzging zich naast de decretale planschaderegeling bijkomend beroepen op het GBOL-beginsel om vergoeding te bekomen?

Ambtenaren- en tuchtrecht

Steden en gemeenten zijn uiteraard sterk afhankelijk van hun administratie. Bijgevolg hebben besturen in het verleden verschillende rechten toegekend aan hun ambtenaren in ruil voor hun loyaliteit, zorgvuldigheid en integriteit.
Belangrijk is dat deze rechten en plichten op een rechtszekere en transparante manier worden vastgesteld. Een duidelijke, toegankelijke en volledige rechtspositieregeling is daarvoor onontbeerlijk. Deze akte moet alle regels bevatten die de statutaire verhouding beheersen tussen de ambtenaar en het bestuur.

Voor het geval dat de ambtenaar zijn plichten ten aanzien van het bestuur schendt, kan zij beroep doen op de daarin opgenomen tuchtregeling. Deze regeling voorziet in de essentiële regels voor een tuchtprocedure en een eventuele tuchtstraf.
In de praktijk vechten ambtenaren hun tuchtvervolging en straf vaak aan bij de beroepscommissie voor tuchtzaken en de Raad van State en dit met succes. De redenen voor dit succes zijn grotendeels te categoriseren als (1) een onduidelijke regeling in de rechtspositieregeling, (2) een verkeerde toepassing van de regels uit de rechtspositieregeling en (3) een miskenning van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur zoals de materiële motiveringsplicht en het proportionaliteitsbeginsel. Ons kantoor staat besturen graag bij het optimaliseren van de tuchtvervolging bij via zowel adviesverlening als juridische bijstand in het kader van een beroepsprocedure.

Meest gestelde vragen

    • Het bestuur heeft een tuchtverdachte uitgenodigd voor een hoorzitting. De termijn tussen de uitnodiging en de hoorzitting is korter dan voorzien in de tuchtregeling. De tuchtverdachte meldt dat hij niet aanwezig zal zijn, maar zwijgt over de termijn. Welke gevolgen geeft het bestuur daaraan?
    • Een tuchtverdachte wil een tuchtstraf vermijden en stelt aan het bestuur voor om een dading te sluiten over zijn ontslag. Kan het bestuur een dading sluiten met de tuchtverdachte? Wanneer en hoe moet de tuchtverdachte zijn ontslag indienen?
    • Een tuchtverdachte wordt gestraft met een ontslag van ambtswege. De tuchtstraf wordt echter vernietigd door de Raad van State. Moet het bestuur de tuchtverdachte terug in dienst nemen?
    • Moet de tuchtoverheid wachten op de uitspraak van de strafrechter?
    • Is de tuchtoverheid gebonden door het resultaat van een strafrechtelijke procedure inzake het al dan niet bewezen zijn van de feiten? Is de overheid gebonden door de strafmaat die de strafrechter uitspreekt?
    • Wat met een beslissing tot buitenvervolgingstelling door de Raadkamer of Kamer van inbeschuldigingstelling?
    • Kunnen dezelfde feiten aanleiding geven tot én een tuchtsanctie én een strafsanctie?
    • Kunnen feiten die aanleiding hebben gegeven tot de oplegging van een tuchtsanctie, opnieuw in rekening worden gebracht bij een evaluatiebeslissing?
    • Is een evaluatiebeslissing vatbaar voor vernietigingsberoep bij de Raad van State?
    • Dient een ambtenaar in het kader van de oplegging van een ordemaatregel gehoord te worden?

Algemeen bestuursrecht

Onder het begrip bestuursrecht kan het geheel van rechtsregels begrepen worden die verband houden met de organisatie, de bevoegdheden en de werking van besturen.
Het decreet Lokaal Bestuur (afgekort DLB) omvat bijvoorbeeld alle organieke regels over de gemeenten (zoals regels inzake het bestuur van gemeenten, de onderscheiden bevoegdheden van de gemeentelijke organen, de werking van het bestuur, toezicht op het bestuur, participatie van de burger, enz.) en openbare centra voor maatschappelijk welzijn, alsmede regels inzake intergemeentelijke samenwerking. De Nieuwe Gemeentewet voorziet daarnaast nog in een reeks bevoegdheden van gemeenten en burgemeester.
Het Bestuursdecreet bevat dan weer de regels inzake de toegang tot bestuursdocumenten, hergebruik van overheidsinformatie en nadere regelgeving m.b.t. de communicatie tussen overheid en burgers.

Meest gestelde vragen

    • Kunnen wij inzage en of kopiename van een bestuursdocument weigeren? Op welke gronden?
    • Binnen welke termijn moeten wij reageren op een aanvraag tot openbaarmaking?
    • Mag een afschrift van bouwaanvraagplannen afgeleverd worden? Wat met processen-verbaal inzake de vaststelling van een bouwmisdrijf?
    • Een besluit van de gemeenteraad werd in het kader van het bestuurlijk toezicht geschorst. Wat zijn onze mogelijkheden?

Politiemaatregelen, administratieve sancties en GAS-boetes

Steden en gemeenten beschikken over verschillende instrumenten om de openbare orde te verzekeren zonder (voorafgaande) tussenkomst van de rechter. Zo kan de burgemeester politiemaatregelen nemen om de openbare rust, veiligheid en gezondheid te vrijwaren of te herstellen.
Daarnaast kunnen lokale besturen reglementen uitvaardigen waarvan overtredingen gesanctioneerd worden met gemeentelijke administratieve sancties zoals bv. GAS-boetes.
Lokale administraties zullen ondervonden hebben dat burgers tegenwoordig zich niet snel neerleggen bij een handhavend optreden van het bestuur. Er wordt een feller verweer gevoerd tegen politiemaatregelen en administratieve sancties en dit vooral op vlak van procedurele aspecten en de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Bijgevolg zal het bestuur meer aandacht moeten besteden aan aspecten zoals bewijsvergaring, de juridische kwalificatie van de feiten, het hoorrecht, de motivering van de besluitvorming en de verplichte vermeldingen in de kennisgeving van de maatregel / sanctie. Zonder een sterk administratief dossier riskeert zelfs de meest flagrante overtreding onbestraft te zullen blijven door een succesvol beroep. Ons kantoor heeft een ruime ervaring in dit opzicht en staat overheden graag bij, gaande van preventieve adviesverlening tot bijstand in beroepsprocedures ten overstaan van de Raad van State en de gewone rechtbanken.

Meest gestelde vragen

    • Het bestuur heeft een overtreder aangetekend aangeschreven om hem te informeren over de start van een GAS-procedure. De overtreder antwoordt dat de brief niet is ondertekend. Welke houding neemt het bestuur aan?
    • Moet het bestuur de eigenaar van een pand dat op instorten staat, horen vooraleer zij besluit om politioneel op te treden?
    • Het bestuur heeft verschillende kosten moeten maken om een politiemaatregel te kunnen uitvoeren? Hoe kan zij deze kosten recupereren?
    • Welke instrumenten staan een bestuur ter beschikking om handhavend op te treden tegen allerhande verstoringen van de openbare rust, veiligheid en gezondheid?
    • Kan een burgemeester preventief optreden tegen openbare overlast?
    • Kan het bestuur een inrichting laten sluiten omdat deze de openbare orde verstoort? Wat dient zij in acht te nemen alvorens zij daartoe overgaat? Is er een maximumduur bepaald?
    • De Raad van State heeft een politiemaatregel geschorst. Moet het bestuur overgaan tot intrekking? Kan zij een nieuwe maatregel nemen?

Wij staan u bij met straf advies

Wim Mertens

Bestuurs- en Omgevingsrecht, Vastgoed
wim.mertens@gevaco.be

Marc Boes

Bestuurs- en Omgevingsrecht
marc.boes@gevaco.be

Sarah Houben

Bestuurs- en Omgevingsrecht, Vastgoed
sarah.houben@gevaco.be

Philippe Dreesen

Bestuurs- en Omgevingsrecht, Vastgoed
philippe.dreesen@gevaco.be

Stefano Geebelen

Bestuurs- en Omgevingsrecht, Vastgoed
stefano.geebelen@gevaco.be

Lars Motmans

Bestuurs- en Omgevingsrecht, Vastgoed
lars.motmans@gevaco.be

© 2021 Gevaco advocaten – advocatenkantoor te Beringen

PrivacybeleidCookiebeleid