Les textes traitent de droit belge et sont uniquement disponibles en néerlandais.

Nieuwsbrief 32: Is koppelverkoop in België nu toegelaten?

(18 - 02 - 10)

1. Wat is koppelverkoop?

Als je een bepaald product enkel samen met een ander product kan kopen is er sprake van koppelverkoop.

Een voorbeeld hiervan is de verkoop van de iPhone in o.a. Duitsland. Daar kan je de iPhone enkel kopen samen met een abonnement van een bepaalde provider, nl. T-Mobile. Met andere woorden als je een iPhone in Duitsland wil kopen, moet je wel een abonnement van T-Mobile aanschaffen.

In België was de iPhone wel apart, zonder abonnement, te verkrijgen omdat de Belgische Wet op de Handelspraktijken in artikel 54 koppelverkoop verbiedt, tenzij de producten ook afzonderlijk tegen gewone prijs te verkrijgen zijn. De Wet op de Handelspraktijken bevat dus een algemeen principieel verbod op koppelverkoop.

2. De Europese regelgeving

De Europese regelgeving bevat een Richtlijn 2005/29 inzake oneerlijke handelspraktijken jegens consumenten. Deze Richtlijn moet door de landen van de Europese Unie omgezet worden in hun Nationaal recht.

België heeft hiervoor de Wet op de Handelspraktijken aangepast op 15.05.2007.

De Richtlijn 2005/29 en de bijlagen van de Richtlijn bevatten een opsomming van al de handelspraktijken die onder alle omstandigheden verboden zijn, zonder toetsing aan de andere normen die door de Richtlijn worden opgelegd.

Koppelverkoop is niet terug te vinden in deze opsomming en is dus geen handelspraktijk die door de Richtlijn onder alle omstandigheden wordt verboden, enkel maar wanneer er ook een overtreding is van de andere normen van de Richtlijn.

De Belgische Wet op de Handelspraktijken bevat echter ook na de wijziging van 15.05.2007 nog het principiële verbod op koppelverkoop en is dus strenger dan de Europese Richtlijn.

3. Het oordeel van het Europees Hof van Justitie

Op 23 april 2009 heeft het Europees Hof van Justitie zich uitgesproken over een vraag van de Rechtbank van Koophandel te Antwerpen. De Rechtbank van Koophandel te Antwerpen vroeg zich af of het verbod op koppelverkoop in de Belgische Wet op de Handelspraktijken niet strijdig is met de Europese Richtlijn 2005/29.

Het Europees Hof van Justitie oordeelde dat het Europees Recht zich verzet tegen een nationale regeling die elk gezamenlijk aanbod van een verkoper aan een consument verbiedt, ongeacht de specifieke omstandigheden van het geval.

Volgens het Hof kunnen de lidstaten geen strengere maatregelen vaststellen dan die welke in de richtlijn over oneerlijke handelspraktijken zijn neergelegd, ook niet om een hoger niveau van consumentenbescherming tot stand te brengen.

Het algemene verbod van koppelverkoop in de Wet op de Handelspraktijken schendt dus het Europees Recht.

4. Is koppelverkoop nu toegelaten?

Alhoewel het principieel verbod op de koppelverkoop nog in de Belgische Wet op de Handelspraktijken staat is er in de praktijk geen absoluut verbod meer op koppelverkoop in België.

De Belgische Rechters moeten immers de nationale wet op dit punt ten voordele van het Europees Recht buiten toepassing laten. De Belgische Rechter mag dus niet meer oordelen dat koppelverkoop sowieso verboden is.

Dit betekent echter niet dat koppelverkoop in alle omstandigheden is toegelaten. De omstandigheden van de koppelverkoop moeten immers nog altijd de toetsing aan de algemene normen van de Richtlijn en de Wet op de Handelspraktijken doorstaan.

Federaal Minister voor Ondernemen Vincent Van Quickenborne heeft al snel na de uitspraak van het hof gereageerd en meegedeeld dat het principieel verbod op koppelverkoop uit de wet zal worden gehaald. De minister stelde wel duidelijk dat de consument beschermd moet worden tegen niet-transparante praktijken en correct moet geïnformeerd worden over prijzen en voorwaarden.

Het is dus afwachten wat de volgende wetswijziging juist zal veranderen. Ondertussen zullen de concrete omstandigheden van een koppelverkoop moeten worden getoetst aan de algemene normen van de Richtlijn en de Wet op de Handelspraktijken.

Wij stellen vast dat reeds een paar winkels begonnen zijn met de verkoop van “gratis” GSM’s gekoppeld aan een abonnement, en de aanpassing van de wet niet afwachten. Het is echter nog altijd niet zeker hoe een Rechter hierover zal oordelen indien deze gevallen aan hem worden voorgelegd.


Christoph BIELEN,
advocaat