Nieuwsbrief 21: Bemiddeling, u kan er alleen bij winnen.

(01 - 01 - 04)

In een vorige Nieuwsbrief hadden wij het reeds over bemiddeling in familiezaken.

Niemand kan er nog om heen : de bemiddeling zit in de lift als alternatieve wijze om geschillen op te lossen.

Op Europees niveau worden er talrijke wetgevende initiatieven genomen om de bemiddeling aan de bestaande wetgeving toe te voegen.

Bij het Hof van Beroep te Antwerpen doet men een poging om bemiddeling voor te stellen aan procespartijen die hoger beroep instellen bij dit Hof.
Het initiatief is weliswaar lovend maar enigszins voorbarig omdat het onvoldoende werd door-gesproken met alle balies van het rechtsgebied Antwerpen-Limburg.

Verder kan een advocaat van een kantoor, waar een andere advocaat als bemiddelaar is opgetreden, en deze bemiddeling mislukte, niet meer voor één van de partijen optreden als advocaat.

Wanneer voor het Hof van Beroep een bemiddeling toegewezen aan een magistraat mislukt, kan een andere magistraat van hetzelfde Hof verder het hoger beroep volgens de normale procedure beoordelen.

Voor een rechtsonderhorige is dit absoluut onduidelijk en biedt dit zeker geen rechtszekerheid.

Er wordt heden ten dage heel wat gepubliceerd over bemiddeling.

Sommigen omschrijven de voordelen als volgt:

  1. bemiddeling is gericht op belangen eerder dan op rechten;
  2. er is een volledig vrije organisatie van het verloop van de démarche;
  3. bedoeling is wel om de echte beslissingnemers van de partijen samen te brengen (al dan niet met hun raadslieden);
  4. het geeft een intense concentratie van mensen, inzichten en informatie gedurende een, zo mogelijk vooraf, bepaalde korte periode;
  5. het is zeker kostenbesparend;
  6. het heeft een hoge slaagkans;
  7. bij een geslaagde bemiddeling wordt een dading afgesloten.

De risico’s worden als volgt omschreven:

  1. bij mislukking van de poging werd tijd en geld geïnvesteerd zonder het bereiken van het beoogde resultaat.
  2. het kan zijn dat een deelnemende partij enkel tijd wil winnen, en inzicht krijgen in de sterkte en/of zwakte van zichzelf of van de tegenpartij, of haar latere strategie wil opbouwen dankzij de vertrouwelijk verkregen informatie tijdens de bemiddeling;
  3. de bewijsvoering wordt vervangen door goedgelovigheid;
  4. de integriteit van de bemiddelaar zou in het gedrang kunnen komen.

De oorzaken van conflicten kennen we allemaal:

  1. De tegengestelde belangen;
  2. de emoties en de verschillende karakters of persoonlijkheden;
  3. Het verschil in normen en waarden.

In dergelijke gevallen is bemiddeling het meest aangewezen.

Men moet immers de normen en waarden kunnen intact houden.

Men kan bemiddeling onderverdelen in drie soorten:

  1. de resultaatsgerichte bemiddeling : dit is vrij duidelijk.

    Het is de bedoeling dat men tot een resultaat komt en de conflictsituatie oplost.
  2. Een verloopgerichte bemiddeling:

    Hierbij is het enkel van belang de procedure onder controle te houden.
  3. Een relatiegerichte bemiddeling:

    Hierbij is het de bedoeling enkel de partijen te begeleiden, die desgevallend zelf tot een oplossing kunnen komen.

Bemiddeling kan op verschillende wijzen worden georganiseerd.

Uit de praktijk kennen we ondermeer volgende voorbeelden:

  1. despute resolute board:

    Dit zijn geïnstitutionaliseerde begeleidingspanels.

    Bv. bij het bouwen van de luchthaven van Hong Kong moesten er om de twee weken zes personen op de werf aanwezig zijn, waaraan men klachten kon overmaken. Deze hielpen dan om een beslissing te brengen. Het waren meestal drie juristen en ingenieurs.Hierover waren tussen partijen contractuele bedingen afgesloten.
  2. Men kan afspreken dat de bemiddeling zonder advocaten geschiedt, met name de “lawyerless mediation”.
  3. Een mini trial : men organiseert een soort “fake” proces.

    Men vormt een team van twee kampen, zonder juristen of advocaten, maar wel met de beslissingsnemers van partijen. Deze moeten een oplossing betrachten ten opzichte van een soort voorzitter, die oordeelt als een soort rechter of arbiter. Het nadeel hiervan is dat een directeur niet naar een dergelijke vergadering zal gaan zonder dat hij zijn jurist of advocaat naast hem heeft. In Nederland heeft men dit op getouw gezet. Er zijn op dit ogenblik nog geen beslissingen en/of zaken op die wijze aangebracht.
  4. Mediatie gevolgd door arbitrage, of nog “medarb” genoemd.
  5. Mengvormen:

    Medalowa : wat staat voor Mediation and last offer arbitration.
    Met last offer bedoelt men de laatste of de hoogste bieding. Dit bod van partijen wordt genoteerd en gaat dan naar een arbitrage die één van de twee biedingen als beslissing aanziet.

In de praktijk is er wat discussie over de wijze mediatie of bemiddeling dient te worden uitgevoerd.

Eén van de discussiepunten is de “caucus” of het apart bespreken met elk van de partijen in gelijk welk stadium van de bemiddeling.

De voorstanders beweren dat hiermee partijen kunnen worden gewezen op bepaalde risico’s van de standpunten of wensen die zij hebben, zonder dat zij hierdoor gezichtverlies zouden lijden wanneer de wederpartij hierbij aanwezig is.

Tegenstanders houden voor dat dit een wantrouwen zou kunnen scheppen bij de wederpartij, zeker wanneer de duurtijd van de gesprekken verschilt van de ene partij ten opzichte van de andere.

Ons kantoor staat klaar om uw geschillen op deze wijze te behandelen.

Bij deze wijze van geschiloplossing kunnen de partijen enkel winnen, gelet op het feit dat zij gezamenlijk deze beslissing hebben bewerkstelligd, uit vrije wil deze bemiddeling hebben aangegaan en op een korte tijd tot de oplossing kwamen, waarvan de kosten werden beperkt.

Marc GEYSKENS,
advocaat