Nieuwsbrief 16: Het gemeenschappelijk motorwaarborgfonds: de zak van Sinterklaas?

(05 - 12 - 00)

Een kort overzicht over het welles en nietes in deze materie

Terwijl de verkeersknoop in België stilaan gordiaanse vormen aanneemt, stijgt ook het risico op verkeersongevallen, zelfs de op het eersteezicht meest onwaarschijnlijke. Een goede informatie over verkeerskwesties is in deze mobiele maatschappij van aanzienlijk belang. Ons kantoor behandelt heel wat zaken waarin het door het grote publiek vrij onbekende Gemeenschappelijk Motorwaarborgfonds betrokken is, en staat dus op de eerste rij om U hierover te informeren. Deze instelling is dan misschien onbekend, doch heeft zijn belang gezien zij Uw schade opgelopen bij een verkeersongeval kan vergoeden, terwijl de gewone wegen hiertoe - bv. de verzekering- afgesloten zijn.

Wat indien U wordt geconfronteerd met een voertuig dat plots over de middenberm van de autosnelweg wordt gekatapulteerd op Uw rijvak, bv.doordat het slipt op een olievlek of weggeslingerd wordt na achteraan te zijn aangereden door een onbekende vrachtwagen, of nog na een klapband? En wat als Uw tegenpartij niet verzekerd is of vluchtmisdrijf pleegt ?

Hetgeen hieronder wordt vermeld beoogt geenszins volledigheid, doch geeft een relatief kort overzicht van enkele vragen en oplossingen die in de praktijk van belang kunnen zijn.

A) HISTORIEK :

De wetgever is zich met het verkeershoofdstuk slechts intensief gaan bezighouden op een ogenblik dat het verkeersvolume in ons land een zeker peil had bereikt. De wet op de verplichte aansprakelijkheidsverzekering voor motorrijtuigen van 1956 wilde de slachtoffers van verkeersongevallen beschermen in een sfeer van solidariteit door een verzekering verplicht te maken. De wet van 1956 bevat al de eerste aanzet tot oprichting van een emeenschappelijk
Motorwaarborgfonds.

Ofschoon de wet van 1956 en de latere nieuwe wet van 1989 vrij slachtoffervriendelijk zijn, zijn er altijd zaken geweest die niet door de verzekering konden worden opgelost en waar de slachtoffers dus naast de boot dreigen te vallen. Om die reden werd het Fonds opgericht. Het wordt gespijsd door bijdragen van de BA-auto verzekeraars volgens hun aandeel in de markt.

Vanuit een vrij embryonale vorm in 1956 werden de gronden tot tussenkomst door het Fonds door de wetgever gaandeweg uitgebreid, al duurde het tot in 1982 voordat het Fonds echt werkzaam werd in de praktijk, dit doordat de wetgever naliet de nodige uitvoeringsbesluiten te nemen.

B) WANNEER KOMT HET FONDS TUSSEN ?

In zijn huidige vorm komt het Fonds tussen onder de volgende voorwaarden.

1) Een eerste belangrijke, maar vaak vergeten, voorwaarde is dat er een verkeersongeval moet gebeuren waarin een motorrijtuig betrokken is,

Het fonds komt dus niet tussen wanneer bijvoorbeeld Uw voertuig het voorwerp wordt van een act van vandalisme of van een buurjongen die per ongeluk Uw voertuig tijdens een spel beschadigt.

Het Fonds komt ook niet tussen indien U met Uw fiets of als voetganger zou worden omvergelopen door een hond of een losgebroken paard.

Het is zelfs zo dat de tegenpartij altijd een motorvoertuig dient te zijn !

Het motorwaarborgfonds vergoedt immers niet de schade die Uzelf aan Uw voertuig oploopt als er geen ander motorrijtuig in de zaak betrokken is.

Vroeger had het Fonds een praktijk gevallen van ‘eigen schade’ toch te vergoeden, maar sinds
enkele jaren wordt dit niet meer gedaan.

Bijkomend dient de tegenpartij in principe ook aansprakelijk te zijn voor het ongeval en met een voertuig te rijden dat onderworpen is aan de wet van 1989 op de verplichte verzekeringswetgeving.

Ook dit is logisch gezien het Fonds gespijsd wordt door de BA-Autoverzekeraars en het enkel dient tussen te komen onder dezelfde voorwaarden als eigenlijk een verzekeraar BA- Auto zou moeten tussenkomen.

2) Een van de volgende gevallen vindt toepassing :

Zelfs al is er een verkeersongeval waarin een motorrijtuig betrokken is, dan nog dient ??n van de volgende gevallen zich voor te doen :

- de tegenpartij heeft zijn motorrijtuig niet laten verzekeren (een probleem dat steeds meer voorkomt)
- de tegenpartij heeft zich van het motorvoertuig meester gemaakt door diefstal, heling of geweldpleging
- de verzekeraar is failliet verklaard
- de toelating van de verzekeraar op te treden als BA-motorrijtuigen verzekeraar wordt ingetrokken of hij doet er afstand van
- de tegenpartij is niet ge?dentificeerd, bv. omwille van vluchtmisdrijf.(Let wel : niet ieder vluchtmisdrijf betekent dat men niet ge?dentificeerd is. Een voorbeeld : iemand die eerst doorrijdt en pas een uur later terug ter plaatse komt pleegt vluchtmisdrijf maar is toch ge?dentificeerd !)

In deze gevallen zou er dus normaal een BA-Autoverzekeraar moeten tussenkomen, maar om ??n of andere reden zoals hierboven vermeld gebeurt dat niet.

- Er is nog een bijkomend geval, namelijk overmacht of een toevallig feit in hoofde van de
tegenpartij, hetgeen betekent dat zij het ongeval niet had kunnen voorzien of voorkomen en zij aldus geen enkele fout heeft begaan. (hetgeen niet betekent dat U daardoor automatisch aansprakelijk zou zijn!)

Dit is een speciaal geval omdat de tegenpartij hier niet aansprakelijk is en dus een verzekeraar niet dient tussen te komen . Toch zal het Fonds hier waarborg verlenen.

Overmacht kan in het verkeer verschillende vormen aannemen : iemand slipt op een ijzelvlek die niet te voorzien was, op een olievlek, krijgt aan het stuur plots een hartaanval of valt flauw, wordt plots langs achter aangereden door een ander voertuig, krijgt een klapband, verliest de controle door een plotse windstoot, rijdt tegen een voor hem onvoorzienbaar obstakel, enz…

Of dit overmacht is of niet wordt in concreto beoordeeld en dient te worden bewezen.

Bovendien zegt recente rechtspraak dat de niet-tussenkomst van de verzekeraar moet te wijten zijn aan het toevallig feit, wat deze grond iets moeilijker aanneembaar maakt.

Het verschil op welke grond het Fonds tussen dient te komen, kan belangrijk zijn voor de omvang van de schadevergoeding die U krijgt (zie verder)!

Dit kan soms tot ingewikkelde discussies lijden, vooral als er meerdere voertuigen in een ongeval betrokken zijn, problematiek waarop we nu niet zullen ingaan.

C) WELKE SCHADE VERGOEDT HET FONDS ?

Zoals gezegd vergoedt het Fonds niet altijd al Uw schade en hangt dit af van de grond waarop zij
zal uitkeren.

- Uw lichamelijke schade zal in principe altijd worden vergoed.

- Behalve ingeval we te maken hebben met een niet-ge?dentificeerd voertuig, zal het Fonds in principe ook Uw stoffelijke schade vergoeden, zij het onder aftrek van een franchise van 10 000 frank, die ten Uwen laste blijft.

D) EN DAN IS ER NOG DE PROCEDURE… :

Uw lichamelijke schade zal U maar kunnen recuperen als U binnen de 30 dagen aangifte doet bij de Politiediensten, behalve indien U dat absoluut onmogelijk was.

E?n en ander wordt natuurlijk voorgeschreven om zoveel mogelijk fraude tegen te gaan.

Bovendien moet U het schadegeval binnen de vijf jaar aangeven (samen met de nodige stavingsstukken) bij het Fonds met vraag tot tussenkomst en wel aangetekend, tenzij U bewijst dat het Fonds al op de hoogte was.

Bovendien moet U binnen de 3 jaar vanaf de beslissing van het Fonds (indien U niet akkoord gaat) het Fonds dagvaarden.

BESLUIT :

Procedures waarin het Fonds betrokken is, zijn niet zelden ingewikkeld

Op het bovenvermelde zijn er soms uitzonderingen en specifieke gevallen of regelingen (de toeters en bellen), waarover Uw advocaat U desgevallend volledig zal kunnen informeren.

Bovendien is er een tendens naar inperking van de tussenkomst van het Fonds, niet alleen door het Fonds zelf dat bepaalde praktijken heeft stopgezet, doch ook in de rechtspraak die de gronden tot tussenkomst soms zeer strikt interpreteren.

Het Fonds speelt dus al enige tijd niet meer voor Sinterklaas !

Toch kan zelfs als het Fonds niet zou tussenkomen, een geheel of gedeeltelijke genoegdoening verkregen worden via andere wegen, zoals eventueel

- de arbeidsongevallenverzekeraar van Uw werkgever, die evenwel maar bepaalde wettelijk voorziene uitkeringen zal doen.
- Het RIZIV, voor lichamelijke ongemakken
- Een verzekeraar eigen schade, conform de polis
- Een BA-familiale verzekeraar, conform de polis
- De tegenpartij persoonlijk, voor zover die solvabel is
- Zelfs de overheden verantwoordelijk voor een goed onderhoud van het wegdek kunnen onder bepaalde voorwaarden worden aangesproken

Samen en in overleg met Uw advocaat vindt U vast wel een creatieve oplossing of een combinatie van oplossingen die U genoegdoening kan schenken.

Werner MEERS